Netcongestie: waarom het stroomnet vol zit en wat dat voor jou betekent
Je hoort het steeds vaker: het stroomnet zit vol. Dat klinkt ver weg, maar het kan ook jouw wachttijd voor een warmtepomp of laadpaal worden. Of de reden zijn dat je zonnepanelen op een zonnige middag even stilvallen. Hieronder lees je wat netcongestie is, waar het speelt en wat je er zelf aan kunt doen.
Meer achtergrond lees je in ons artikel over de terugleververgoeding na 2027.
In het kort
- Netcongestie betekent dat het stroomnet op bepaalde plekken en momenten te druk wordt, doordat er te veel stroom tegelijk wordt gevraagd of teruggeleverd (Milieu Centraal).
- Sinds 1 juli 2026 kunnen ook huishoudens op een wachtlijst komen voor een nieuwe of zwaardere aansluiting, als er in hun buurt geen ruimte is.
- De meeste huishoudens merken er weinig van. Wie zonnepanelen heeft, kan wel een omvormer hebben die af en toe uitschakelt. Volgens Milieu Centraal gaat het naar schatting om 7 procent van de eigenaren.
Wat is netcongestie?
Het stroomnet is een soort snelweg voor elektriciteit. Elke kabel en elk transformatorhuisje kan maar een bepaalde hoeveelheid stroom aan. Moet er op een moment meer doorheen dan kan, dan krijg je file. Dat heet netcongestie.
Milieu Centraal onderscheidt twee soorten. Bij afnamecongestie vragen mensen en bedrijven meer stroom op dan het net op die plek kan leveren. Bij opwekcongestie (ook wel invoedingscongestie) levert er te veel zonne- of windstroom tegelijk terug aan het net.
De oorzaak is volgens de Rijksoverheid dat de vraag naar en het aanbod van stroom sneller groeien dan het net wordt uitgebreid. Denk aan warmtepompen, inductiekookplaten, elektrische auto's en zonnepanelen. Netbeheerders investeren jaarlijks ongeveer 8 miljard euro in uitbreiding van het net, maar bouwen kost jaren.
Waar zit het net vol?
Dat verschilt per buurt, soms zelfs per straat. Liander zegt zelf dat de ruimte op het net per wijk en zelfs per straat kan verschillen. Er is dus geen eenvoudige kaart met "vol" en "leeg" voor huishoudens. Wel zijn er aanwijzingen uit de berichtgeving van dit jaar:
- Flevoland, Gelderland en Utrecht en delen van Brabant noemde Kassa (BNNVARA) in april 2026 als de gebieden waar het het ergst is.
- Delen van de provincie Utrecht en Amsterdam: hier geldt volgens Milieu Centraal sinds 1 juli 2026 een pauze of wachtlijst voor zwaardere aansluitingen. In Utrecht gaat het om het gebied rond de stad, tussen Woerden, Ronde Venen, Zeist en Houten.
- Het gebied van Liander (Noord-Holland, Flevoland, Gelderland, Friesland en een deel van Zuid-Holland): daar stonden begin juni 2026 volgens Liander 7.300 huishoudens en kleine bedrijven op een wachtlijst, met wachttijden tot 3 jaar.
Wil je weten hoe het bij jou zit? Enexis, Liander en Stedin hebben een stroomnetchecker, waarmee je op postcode kunt zien hoe het met de capaciteit en eventuele vertraging bij jou in de buurt staat (Netbeheer Nederland).
Wat merk je ervan als huishouden?
Een wachtlijst voor een aansluiting
Tot 1 juli 2026 kregen kleinverbruikers (aansluitingen tot 3 x 80 ampère, dus ook huishoudens) een aansluiting zodra er ruimte was. Sinds die datum kunnen ook zij op de wachtlijst komen als er geen capaciteit is. Voor een nieuwe aansluiting was de gemiddelde wachttijd in 2025 volgens Kassa 45 weken, voor een uitbreiding 21 weken. Hoe lang het bij jou duurt, hangt af van je locatie. Het raakt je als je een laadpaal, warmtepomp of inductiekookplaat wilt, of als je woning wordt verbouwd en een zwaardere aansluiting nodig heeft.
Een omvormer die uitschakelt
Als het lokale laagspanningsnet te veel zonnestroom tegelijk moet afvoeren, schakelen omvormers van zonnepanelen automatisch uit, zodat de spanning op het net niet te hoog wordt (Netbeheer Nederland). Dat is tijdelijk en een veiligheidsmaatregel. Milieu Centraal schat dat je er 1 tot 2 procent zonnestroom per jaar door mist.
Werk in de straat
Milieu Centraal noemt ook werkzaamheden in de buurt om het net te versterken als iets wat huishoudens kunnen merken.
Wanneer is het druk op het net?
Het net is niet de hele dag even vol. Dat zie je in dit overzicht:
| Moment | Wat er gebeurt |
|---|---|
| 16.00 tot 21.00 uur | Drukste afname: koken, verwarmen, auto's aan de lader (Rijksoverheid noemt dit tijdvak als voorbeeld van een piek) |
| 9.00 tot 16.00 uur | Rustig voor afname (Milieu Centraal). Maar als de zon schijnt, is het juist druk met teruggeleverde zonnestroom |
| 21.00 tot 7.00 uur | Rustig (Milieu Centraal) |
Daarom adviseert Milieu Centraal: laad je auto en gebruik je warmtepomp 's nachts of overdag, en gebruik je eigen zonnestroom het liefst direct, tussen 10.00 en 16.00 uur.
Wat kun je zelf doen?
Je lost netcongestie niet in je eentje op. Dat is werk voor de netbeheerders. Maar je kunt wel helpen de pieken lager te houden. Elke kilowattuur die je buiten de avondspits gebruikt, drukt minder op het net. En als je zonnepanelen hebt, voorkom je met verbruik overdag dat je stroom terugstuurt op het moment dat het lokale net vol zit. Dat is ook financieel interessant, nu de salderingsregeling stopt (zie Salderen stopt op 1 januari 2027).
Wat kun je nu doen?
- Check je postcode in de stroomnetchecker van je netbeheerder voordat je een warmtepomp, laadpaal of inductiekookplaat bestelt.
- Vraag een zwaardere aansluiting vroeg aan. Heb je binnenkort een zwaardere aansluiting nodig, neem dan direct contact op met je netbeheerder en vraag aan via Mijnaansluiting.nl (advies van Koninklijke Horeca Nederland).
- Verschuif vaste klussen (was, vaatwasser, droger) naar de middag als je zonnepanelen hebt, of naar buiten de avondspits.
- Laad je auto 's nachts of overdag, niet tussen 16.00 en 21.00 uur.
- Valt je omvormer vaak uit? Kijk in de app van je omvormer hoe vaak dat gebeurt en vraag het je installateur.
Bij EnergieSignaal houden we de stroomprijs voor je in de gaten. Wij sturen je een bericht als stroom goedkoop is, zodat je weet wanneer de was, de vaatwasser of de auto het best kunnen draaien. Heb je een vraag over je verbruik of je situatie? Je kunt ons je vraag stellen in de chat.
Bronnen
- Milieu Centraal: Wat is netcongestie en wat merk je ervan? (laatst gewijzigd 25 juni 2026)
- Rijksoverheid: Maatregelen tegen vol elektriciteitsnet (netcongestie)
- Netbeheer Nederland: Laagspanningsnet (omvormers, stroomnetchecker)
- Netbeheer Nederland: Huishoudens kunnen vaker opgewekte zonnestroom niet kwijt
- Kassa (BNNVARA): Wachtlijst voor stroom, dit verandert er per 1 juli voor huishoudens, 24 april 2026
- Koninklijke Horeca Nederland: Netcongestie, vanaf 1 juli 2026 ook kleinverbruikers op de wachtlijst
- Solar Magazine: Liander, 7.300 consumenten en mkb'ers op wachtlijst voor stroomaansluiting, 2 juni 2026
