Is een slimme meter betrouwbaar? Wat onderzoek zegt

Een slimme meter meet in de regel correct, maar er is een bekend onderzoek dat vragen opriep. Dat staat ook in ons overzicht van voordelen en nadelen van de slimme meter. Hieronder lees je wat dat onderzoek wel en niet liet zien, wat er daarna gebeurde en hoe je zelf kunt controleren of je meter klopt.

Wat vond de Universiteit Twente in 2017?

De Universiteit Twente en de Hogeschool van Amsterdam testten negen elektronische energiemeters, gemaakt tussen 2004 en 2014. Vijf van de negen gaven in reproduceerbare experimenten een veel hogere waarde dan het echte verbruik, tot wel 582 procent hoger. Dat gebeurde vooral wanneer een dimmer werd gecombineerd met spaarlampen of ledlampen. Meters met een Rogowski-spoel gaven te hoog aan, meters met een Hall-sensor juist te laag. De onderzoekers schreven dat de geteste meters aan alle wettelijke eisen voldeden en gecertificeerd waren. Hoogleraar Frank Leferink schatte dat minstens 750.000 huishoudens een meter hadden die mogelijk een onjuiste stand zou kunnen tonen.

Het onderzoek is uitgevoerd door hoogleraar Frank Leferink van de Universiteit Twente en Cees Keyer en Anton Melentjev van de Hogeschool van Amsterdam, en is gepubliceerd in het vakblad IEEE Electromagnetic Compatibility Magazine. Heb je dimmers met ledlampen thuis, dan is dat het soort situatie waarin de afwijkingen zijn gezien. Dat zegt niets over jouw meter, maar het is een plek om te beginnen als je wilt controleren.

Belangrijk: het persbericht van de universiteit noemt geen merken of fabrikanten, en het gaat om elektronische meters in het algemeen, niet specifiek om de slimme meters die nu geplaatst worden. De onderzoekers legden de oorzaak bij moderne schakelende apparaten, die onregelmatige stroompatronen veroorzaken die oudere meterontwerpen niet goed verwerken. Wij noemen daarom ook geen merk. Een gepubliceerde bron die een bepaalde fabrikant als onbetrouwbaar aanwijst, hebben we niet gevonden.

Wat zeiden netbeheerders en andere partijen?

Een vervolgonderzoek wijst volgens Gaslicht.com, dat Netbeheer Nederland en Agentschap Telecom citeert, in dezelfde richting. Het onderzoek van de Universiteit Twente liep al in 2015 en kreeg in 2017 media-aandacht. Daarna keek het nationale metrologisch instituut VSL samen met netbeheerders naar klachten uit de praktijk. In alle onderzochte gevallen vonden ze een logische verklaring en bleek de meter correct, en de afwijkingen uit het laboratorium werden in de praktijk niet teruggevonden. Het gaat om een bron die een betrokken partij citeert, dus lees het als hun standpunt en niet als een onafhankelijke controle.

Wie let op de meters?

Netbeheer Nederland schrijft dat meters voor de markt worden goedgekeurd door de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI). Die houdt ook toezicht op de nauwkeurigheid en veiligheid en publiceert jaarlijks rapporten over testresultaten en het vervolg. Voor de beveiliging verwijst de Consumentenbond naar Radboud Universiteit, die de dataverbinding testte en als goed beveiligd bestempelde. Nauwkeurigheid en beveiliging zijn dus twee verschillende dingen, met elk een eigen controle.

Hoe zit het met je eigen meter?

Een nieuwe slimme meter laat soms een hoger verbruik zien dan je oude meter. Volgens de Consumentenbond kunnen oudere meters in de loop van de jaren minder zijn gaan meten, dus een hogere stand betekent niet automatisch dat de nieuwe meter fout zit. Andere verklaringen liggen dichterbij: nieuwe apparaten of een koudere winter. Radar adviseert bij twijfel contact op te nemen met je energieleverancier.

Hoe controleer je het zelf?

Leg om te beginnen je standen vast: noteer op een vaste dag per maand je meterstand, zodat je een eigen reeks hebt om mee te vergelijken.

Een afwijking herken je zelden aan één meterstand. Het gaat om een patroon in de tijd. Houd daarom bij hoe je verbruik zich verhoudt tot dezelfde periode vorig jaar en tot wat je apparaten zouden moeten verbruiken.

• Vergelijk met dezelfde periode vorig jaar. Houd rekening met nieuwe apparaten, bezoek of een koude winter.
• Kijk naar je basisverbruik ’s nachts. Staat er iets aan dat je niet kent, dan verklaart dat een hoge stand.
• Vraag een controle aan. Je leverancier of netbeheerder kan een meting laten nakijken.
• Gebruik een tweede meting. Via de P1-poort van je meter lees je zelf live je verbruik uit, zie de P1-poort uitgelegd.

Wat weten we niet?

We vonden geen recent, onafhankelijk onderzoek naar de nauwkeurigheid van de slimme meters die in 2026 worden geplaatst. Het onderzoek van 2017 gaat over oudere typen. Wil je het zeker weten voor jouw situatie, vraag dan je netbeheerder om een controle. Ook weten we niet hoeveel van de meters uit het onderzoek van 2017 nog in huizen hangen; Netbeheer Nederland zegt alleen dat ze niet meer worden geplaatst.

Lees ook

Slimme meterSlimme meter: voordelen en nadelen op een rij

Slimme meterSlimme meter en privacy: wie ziet wat, en kun je het uitzetten?