Vast, variabel of dynamisch contract: welke past bij jou?
Vast, variabel of dynamisch: drie soorten energiecontract, drie manieren om met prijsschommelingen om te gaan. Welk contract goed voor je is, hangt af van hoeveel zekerheid je wilt en hoeveel je zelf met je verbruik kunt schuiven. Hieronder zie je de verschillen, wat de cijfers zeggen en waar je op let als je overstapt.
Meer achtergrond lees je in ons artikel over wat terugleverkosten zijn.
In het kort
- Bij een vast contract staat je tarief vast voor 1, 2 of 3 jaar. Bij een variabel contract kan de leverancier het tarief aanpassen. Bij een dynamisch contract volgt je tarief de marktprijs.
- Volgens de ACM had eind 2025 ongeveer 53 procent van de huishoudens een vast contract, 40 procent een variabel contract en 7 procent een dynamisch contract.
- Variabel is volgens de Consumentenbond meestal duur en geeft weinig grip. Voor veel huishoudens is een vast contract de rustigste keuze.
De drie contracten naast elkaar
| Vast | Variabel | Dynamisch | |
|---|---|---|---|
| Tarief | Staat vast voor 1, 2 of 3 jaar. Alleen belastingen en netbeheerkosten mogen worden doorberekend | Kan veranderen. De leverancier moet dat minstens 1 maand van tevoren melden | Volgt de marktprijs, vaak per uur |
| Zekerheid | Hoog | Laag | Laagst, maar je kunt ervan profiteren als je stuurt |
| Opzegvergoeding | Alleen bij tussentijds opzeggen, en alleen als de marktprijs is gedaald | Geen | Geen |
| Past bij | Wie zekerheid wil | Zelden aan te raden | Wie verbruik kan sturen |
Bronnen voor de tabel: ACM ConsuWijzer (tariefwijziging en opzegvergoeding) en Keuze.nl (Consumentenbond, 31 januari 2026).
Wat kiezen huishoudens nu?
Volgens de ACM-energiemonitor van 19 december 2025 had ongeveer 53 procent van de huishoudens een vast contract, 40 procent een variabel contract en 7 procent een dynamisch contract. Per 1 juli 2026 hadden 675.000 huishoudens een dynamisch stroomcontract, 8,8 procent van het totaal (ACM, via Solar Magazine).
Er is ook beweging weg van variabel. In maart 2026 kwamen er volgens de ACM netto 110.000 vaste contracten bij, en in april 40.000 vaste en 23.000 dynamische. Dat waren vooral mensen die van een variabel contract overstapten. Let op: een andere ACM-enquête (klantbeleving, 2025) geeft andere percentages. De verdeling hangt dus af van hoe je meet. De Consumentenbond schat in oktober 2026 dat ongeveer 37 procent van de huishoudens variabel zit.
Wat kost het verschil?
Stroom kost volgens Keuze.nl in oktober 2026 gemiddeld ongeveer 31 cent per kWh, zo'n 31 procent meer dan een jaar eerder. Keuze.nl koppelt dat aan de gestegen prijzen sinds eind februari 2026. Wie in een variabel contract blijft zitten, betaalt vaak extra. Overstappen van variabel naar een 1-jarig vast contract scheelt volgens de Consumentenbond per jaar ongeveer:
- € 420 bij laag verbruik
- € 492 bij standaard verbruik
- € 576 bij hoog verbruik
Dat is berekend op het gemiddelde van de tien goedkoopste vaste contracten tegenover alle variabele contracten. Bedragen veranderen elke maand, dus kijk altijd naar de actuele cijfers.
Vast tegenover dynamisch ligt dichter bij elkaar. In een onderzoek over juni 2024 tot en met mei 2025 was een vast contract voor de meeste huishoudens tot € 60 per jaar goedkoper dan een dynamisch contract. Alleen huishoudens zonder gasaansluiting kwamen met een dynamisch contract goedkoper uit (Keuze.nl, juni 2025). Dat was een andere periode dan nu, dus lees het als richting, niet als belofte.
Wanneer past welk contract?
Vast: voor zekerheid
Kies je voor rust, dan is vast de logische keuze. Keuze.nl noemt het ook geschikt als je zonnepanelen hebt en weinig teruglevert (minder dan 5.000 kWh per jaar). Weet wel dat een vast contract niet alles vastzet: belastingen en netbeheerkosten mogen worden doorberekend. Keuze.nl verwacht dat de netbeheerkosten op 1 januari 2027 ongeveer 20 procent stijgen, zo'n € 141 per jaar.
Dynamisch: voor wie kan sturen
Een dynamisch contract past als je je verbruik echt kunt verschuiven, bijvoorbeeld met een elektrische auto, een warmtepomp die je kunt sturen of een thuisbatterij. Het helpt ook als je veel teruglevert (volgens Keuze.nl meer dan 5.000 kWh per jaar). Heb je financiële ruimte voor maanden waarin de prijs hoog is, dan is het risico te dragen. Meer uitleg vind je in Dynamisch energiecontract: voor wie is het slim?
Variabel: zelden
Keuze.nl noemt variabel "meestal duur" met weinig grip. Het voordeel is dat je altijd kunt weg zonder boete. Wie dat wil, kan beter een vast contract nemen en bij een prijsdaling tussentijds kijken of overstappen loont.
Opzeggen en de opzegvergoeding
De ACM zet de regels op een rij:
- De opzegtermijn staat in je contract en is maximaal 1 maand.
- Bij een variabel of dynamisch contract betaal je geen opzegvergoeding.
- Bij een vast contract dat je sinds 1 juni 2023 hebt afgesloten, betaal je alleen een vergoeding als de marktprijs lager is dan je tarief. Stijgt de marktprijs of blijft hij gelijk, dan kan de leverancier geen kosten in rekening brengen.
- De leverancier rekent het zo uit: het verbruik dat je nog zou hebben tot het einde van het contract, keer het verschil tussen je huidige tarief en het tarief dat je nu bij dezelfde leverancier zou betalen.
- Vraag je leverancier om een berekening voordat je overstapt. Bij een overstap stuurt je huidige leverancier je de rekening. De berekening is twee maanden geldig.
- Heb je een contract voor stroom en gas samen, dan zeg je met één opzegging beide op.
- Bij een nieuw contract heb je altijd 14 dagen bedenktijd. Ben je het niet eens met de opzegvergoeding, dan kun je binnen die termijn het nieuwe contract nog afwijzen en bij je oude blijven.
Wat kun je nu doen?
- Zoek je verbruik op: kWh stroom, m³ gas en eventueel teruglevering uit je jaaroverzicht.
- Zoek je einddatum en opzegtermijn op in je huidige contract.
- Vraag een opzegvergoeding-berekening aan als je vast zit.
- Vergelijk op totaalbedrag per jaar, inclusief vaste kosten en welkomstkorting, niet op de kWh-prijs alleen.
- Kijk bij zonnepanelen naar de vergoeding en kosten voor teruglevering in 2027.
- Controleer na de overstap of je nieuwe tarief klopt met wat is afgesproken.
Bij EnergieSignaal houden we de stroomprijs voor je in de gaten. Wij sturen je een bericht als stroom goedkoop is, zodat je weet wanneer sturen loont. Welk contract je neemt, blijft jouw keuze. Je kunt ons je vraag over je situatie stellen in de chat.
Bronnen
- ACM: Energiemonitor december 2025 (contractverdeling, 19 december 2025)
- Solar Magazine: Recordaantal consumenten sloot in juni dynamisch energiecontract af (ACM-cijfers)
- ACM: Energiemonitor, tariefswijziging variabele contracten 1 juli, 11 juni 2026
- ACM ConsuWijzer: Energiecontract opzeggen, alles over opzegvergoeding en opzegtermijn
- ACM ConsuWijzer: Vast energiecontract afsluiten, dit moet je weten over de nieuwe opzegvergoeding
- ACM ConsuWijzer: Mijn energieleverancier verhoogt de tarieven
- Keuze.nl (Consumentenbond): Welk energiecontract past bij mij? 31 januari 2026
- Keuze.nl: Overstappen van variabel naar vast bespaart honderden euro's per jaar, oktober 2026
- Keuze.nl: Onderzoek, vast contract 60 euro goedkoper dan dynamisch, 24 juni 2025
- Keuze.nl: Energieprijzen 2026 (oktober 2026)
